-->

Saturday, December 4, 2021

ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ నవల "మాలపల్లి"

         

 సంఘ సంస్కర్త, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడైన ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ 1922లో రాసిన నవల మాలపల్లి. 1921లో పుల్లరి సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నందుకు రాయవెల్లూరు జైలులో శిక్షను అనుభవిస్తున్న సమయంలో ఉన్నవ వారు రాసిన నవల ఇది. ఈ నవలకు "సంగ విజయం" అనే పేరు కూడా ఉంది. 

          ఉన్నవ గారి మాలపల్లి నవల గురించి ఎందరు ఎన్ని రకాలుగా, ఉన్నతమైనదిగా, విశిష్టమైనదిగా చెప్పినా.... రచనా కాలం నాటి నుండి నేటి కాలం వరకు ఈ సమాజంలో జరిగిన పరిణామాలను బట్టి నాదైన కోణంలో ఈనవల స్థానాన్ని  విశ్లేషించడమే ఈ వీడియో ముఖ్య ఉద్దేశం.

          స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలంలో  స్వాతంత్య్రం గూర్చి పోరాడుతూనే సామాజిక సమస్యలపై రచనలు చేస్తూ ప్రజలను చైతన్య పరిచే ప్రయత్నం చేశారు. ఇటువంటి ప్రయత్నమే ఉన్నవ వారిది.  నాడు స్త్రీల పట్ల సానుభూతి గల కొందరు సంఘ సంస్కర్తలుగా స్త్రీల సమస్యలపై..., వారి అభ్యున్నతికై..., నాటి సామాజిక రుగ్మతలపై ఉద్యమించారు. సంఘ సంస్కర్తలుగా గుర్తించబడ్డారు. మరికొందరు వీరిలా ఉద్యమించడంమే కాకుండా కవులుగా, రచయితలుగా వివిధ రచనలు చేశారు. ఈ రెండవ కోవకు చెందినవారే ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ.

          నాటి అభ్యుదయ భావాలు గల కవులు , రచయితలకు - సంఘసంస్కర్తలకు లింగపరంగా స్త్రీ సమస్య ఒకటైతే, కులపరంగా నాడు అంటరానివారిగా, హరిజనులుగా, అస్పృస్యులుగా పరిగణించబడేవారే ప్రధాన అంశం.   హరిజనోద్ధరణ, సహపంక్తి భోజనాలు, వర్ణ వ్యత్యాసాల నిర్మూలన, ఆలయప్రవేశం ఈ అంశాలు చాలామంది సంఘ సంస్కర్తలకు, కవులు రచయితలకు ముడిసరుకుగా ఉపయోగపడింది, ఉపయోగించుకున్నారు.  ఇలా కొందరు ఇతరులకంటే భిన్నంగా విశాల దృక్పథంతో ఆలోచించి ఉద్యమించారురచనలు చేశారే గాని మరొక అడుగు ముందుకు వేసి వారు ఆశించిన కుల నిర్మూలనకు వారు ఆచరణలో చూపలేదు. 

          కాలంలోనే కాదు; సాహిత్య లోకంలోనూ మార్పులు వచ్చాయి. లింగపరమైన వివక్షను ఎదుర్కున్న స్రీలు వారిసమస్యలను వారే సాహిత్యంగా చెప్పుకోవడం  ప్రారంభించారు. అదే స్త్రీవాదం! కులవివక్ష, అసమానతలు, అస్పృస్యతను అనుభవించిన వారే వారి సమస్యలను సాహిత్యంగా చెప్పుకోవడం ప్రారంభించారు. అదే దళితవాద సాహిత్యం. కులమతాలకు అతీతంగా దళితులతో వివాహ సంబంధాలు ఏర్పరుచుకున్న నిజమైన సంఘ సంస్కర్తలు జాషువా -గోరా లలాగా ఎందరున్నారు ఈ దేశంలో. సంఘసంస్కర్తలుగా చెప్పుకునే చాలామంది  ఉద్యమాలకు , కలవు-రచయితలు రచనలకే పరిమితమై నిలిచిపోయారు. 

          నాటి సంఘ సంస్కర్తలను ఇతరులకంటే భిన్నమైన విశాల దృక్పథం గలవారీగా మాత్రమే చూడాలి గాని, వారి ఉద్యమాలవల్ల, రచనలవల్ల వచ్చిన విప్లవాత్మకమైన మార్పులు లేవు. నేటికీ దళితులపట్ల అదే కుల వివక్ష. నేటికీ దళితులకు ఆలయ ప్రవేశం లేని పరిస్థితులు. దళితుడు దేశప్రథమ పౌరుడు అని గొప్పగా చెప్పుకునే పార్టీలు ప్రభుత్వాలు రాష్ట్రపతిని ఆలయంలోకి పంపించలేక పోయాయి. మొన్నమొన్న తమిళనాడు. ఇలా ఎన్నో చోట్ల.                    

          ఎన్నికలలో దళితవాడల్లో నిద్రపోవడం, కూర్చొని భోజనం చెయ్యడంవంటి సహపంక్తి భోజనాలు నాడు సంఘ సంస్కర్తలుగా చెప్పుకోడానికి ఉపయోగపడినట్లే నేడు ఓట్లు దండుకోడానికి మాత్రమే ఉపయోగపడుతున్నాయి.  ఏది ఏమైనా  దళితుల అభ్యున్నతిని కాంక్షించి "మాలపల్లి"  నవలను రచించిన ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ గారి జయంతి సందర్భంగా వారిని స్మరించుకోవడం సముచితమని భావిస్తున్నాను

మాలపల్లి లో ప్రధాన పాత్రలు

రామదాసు - మాలదాసరికులస్థుడైన రామదాసు సాత్వికుడు.గాంధేయవాది.

మహాలక్ష్మీ - రామదాసు భార్య

జ్యోతీ - రామదాసు కూతురు

సంగ దాసు - రామదాసు చిన్న కొడుకు. నవలలో మొదటి నాయకుడు. భూస్వామి చౌదరయ్య వద్ద పాలేరు. సంఘ చైతన్య స్ఫూర్తి కలిగిన నాయకుడిగా సంగ దాసు సమాజంలో కులపరమైన భేదాలు పోవడానికి, దళితాభ్యుదయానికి నిర్మాణాత్మకరీతిలో పాటుబడుతూ భూస్వామి చేతిలో మరణిస్తాడు.

వెంకట దాసు - రామదాసు పెద్ద కొడుకు. నవలలో రెండవ నాయకుడు. తమ్ముదు సంగ దాసుమరణానంతరం అడవులకు పోయి తక్కెళ్ళ జగ్గడు అనే మారు పేరుతొ ధర్మ కన్నాల ఉద్యమానికి (ధనికుల ఆస్తిని కొల్లగొట్టి పేదలకు పంచిపెట్టే ఉద్యమం) నాయకత్వం వహిస్తాడు. వర్గచైతన్య స్పూర్తి నిండిన కలిగిన నాయకుడిగా సమాజంలో ఆర్ధిక అంతరాల నిర్మూలన కోసం విప్లవకారుడై సాయుధ పోరాటమార్గం అవలంబిస్తాడు. పోలీసులకు పట్టుబడి జైలు పాలై చివరకు మరణిస్తాడు.

అప్పాదాసు రామదాసు మేనల్లుడు (చెల్లెలు కొడుకు). దళిత బడికి టీచర్ గా సేవల నందిస్తాడు.

చౌదరయ్య ఊరికి మోతుబరి. నిరంకుశ భూస్వామి. మార్పుకి వ్యతిరేకి

వెంకటయ్య నాయుడు - భూస్వామి చౌదరయ్య పెద్ద కొడుకు

రామానాయుడు భూస్వామి చౌదరయ్య చిన్నకొడుకు. సంగ దాసు సదాశయాలతో ఏకీభవిస్తూ అతనికి సాయంగా మంచి మిత్రుడుగా ఉంటాడు. దళితాభ్యదయానికి చక్కని కృషి చేసిన దళితేతరుడు.

కమల - రామానాయుడు భార్య. మోహనరావు తో లేచిపోతుంది.


                                                             మాలపల్లి కథా సారాంశం:

ఎస్సీ ఉపకులాలలో ఒకటైన  మాలదాసరికులానికి చెందినవాడు రామదాసు. సాత్వికుడు.   సాంప్రదాయాలను పాటిస్తూ జీవించేవాడు. గాంధేయవాది. ఈ నవలలో కథంతా అతని కుటుంబం, సమాజాన్ని అల్లుకొని సాగుతుంది. రామదాసు భార్య మహాలక్ష్మి. వీరికి ఇద్దరు కొడుకులు, ఒక కూతురు. పెద్ద కొడుకు వెంకట దాసు, చిన్న కొడుకు సంగ దాసు, కూతురు జ్యోతి.

 

పెద్ద కొడుకు వెంకట దాసు తండ్రికి సాయంగా సేద్యం చేస్తుంటాడు. చిన్నకొడుకు సంగ దాసు ఒక భూస్వామి వద్ద పాలేరుగా పనిచేస్తుంటాడు. పొలం పనులలో కూతురు జ్యోతి సాయం చేస్తుంటుంది. రామదాసు చెల్లెలు సుబ్బలక్ష్మి. ఆమె కొడుకు అప్పాదాసు కూడా తండ్రి లేకపోవడం చేత రామదాసు ఇంటిపట్టునే పనులు చేస్తూ పెరుగుతుంటాడు. ఈ విధంగా తమకున్న కొద్దిపాటి భూమితో మాలపల్లిలో రామదాసు కుటుంబమంతా శ్రమిస్తూ జీవనం సాగించేది.

ఆ వూరి మోతుబరి, 800 ఎకరాల ఆసామి అయిన చౌదరయ్య కొడుకులైన రామానాయుడు, వెంకటయ్య నాయుడు అనే అన్నదమ్ములు కూడా ఈ నవలలో ముఖ్య పాత్రలుగా వుంటారు. సంగ దాసు ఈ చౌదరయ్య వద్దనే పాలేరుగా పనిచేస్తుంటాడు. పనివాడైన సంగ దాసు, యజమాని కొడుకైన రామానాయుడుల ఇద్దరి ఆశయాలు ఒకటే కావడంతో స్నేహంగా సఖ్యతగా వుంటారు.

 

ఒక విధంగా రామదాసు కుటుంబంలోని వాళ్ళంతా కులమతాల పట్టింపుల్ని దుయ్యబట్టినవాళ్ళే. కొడుకులు వెంకట దాసు, సంగ దాసులు సంస్కరణ భావాలు కలిగినవాళ్ళు. కరడుగట్టిన భూస్వామి చౌదరయ్య చేసే అత్యాచారాలను ప్రతిఘటించేందుకు సంగం దాసు తోటి దళిత కూలీలను సంఘటితపరచి, వారిలో చైతన్యం కలిగించి, సమ్మెలకు నాయకత్వం వహిస్తాడు. దళితులకు విద్య నేర్పడం కోసం బడులు తెరుస్తాడు. దళితుల జీవితాలను సంస్కరించడానికి ఆతను చేయని ప్రయత్నమంటూ లేదు. ఈ కృషిలో రామానాయుడు అతనికి సాయంగా వుంటూ ఆర్థికంగా చేయూతనిస్తాడు. ఇది భూస్వామికి కంటగింపుగా వుంటుంది. ఒకనాడు భూస్వామి సంగ దాసు తలపై పనిముట్టుతో గట్టిగా మోదడం వల్ల సంగ దాసు మరణించడం జరుగుతుంది. భూస్వామి పోలీసులకు లంచం ఇచ్చి విచారణ పరిది నుండి తప్పించుకొంటాడు. నష్టపరిహారంగా భూస్వామి ఇవ్వబోయిన ధనాన్ని నిరాకరించి తమ కొడుకు చంపబడ్డ విషాదాన్ని రామదాసు దంపతులు మౌనంగా భరిస్తారు. దీనితో రామానాయుడు పేద రైతులకు మరింత దగ్గరై, దళితాభ్యున్నతికి పూర్తిగా అంకితమవుతాడు. సంగ దాసు ఆదర్శభావాల వ్యాప్తి కోసం అతని స్మృతి చిహ్నంగా సంగ పీఠంగ్రామంలో నెలకొల్పబడుతుంది. క్రమేణా ఈ సంగ పీఠం కృషిలో దళితేతర అగ్ర కులాలు కూడా చేరతాయి.

 

వెంకట దాసు అడవులలో నివసిస్తూ తక్కెళ్ళ జగ్గడు అనే మారు పేరుతో సంతానులనబడే రహస్య కార్యాచరణ దళాలను ఏర్పాటు చేస్తాడు. ఈ నవలలోని సంతానుల ప్రసక్తి బంకిమచంద్రుని ఆనందమఠం నవల లోని సంతానులను జ్ఞప్తికి తెస్తుంది. ధర్మ కన్నాలువేయడం ద్వారా ధనికుల ఆస్తిని కొల్లగొట్టి పేదలకు పంచిపెట్టే ఉద్యమానికి వెంకట దాసు నాయకత్వం వహిస్తాడు. అయితే పోలీసులతో జరిగిన సాయుధ ఘర్షణలో వెంకట దాసు గాయపడి పట్టుబడి చివరకు జైలు పాలవుతాడు. ఒక వ్యాజ్యంలో ఓడిన రామదాసు తన యావదాస్తిని భూస్వామి చౌదరయ్యకు స్వాధీనం చేయవలసి వస్తుంది. తన పొలం నుండి, ఇంటి నుండి వెళ్ళగొట్టబడిన రామదాసు చివరకు ఒక సంపన్నుడి ఇంటిలో పనికి కుదురుతాడు. తక్కెళ్ళ జగ్గని సహచరులు ఆ సంపన్నుని ఇంటిని కొల్లగొట్టడంతో, ధర్మ కన్నంతో సంబంధం ఉందనే నెపంతో రామదాసును, అతని భార్య మహాలక్ష్మిని పోలీసులు అరెస్టుచేసి సెటిల్మెంటులో నిర్బంధ కూలీలుగా పనిచేయిస్తారు. సెంట్రల్ జైల్లో శిక్ష అనుభవిస్తున్న పెద్దకొడుకు వెంకట దాసుకు పరిచర్యల కోసం తల్లీ, తండ్రీ కొంతకాలం అక్కడుండటం జరుగుతుంది. వెంకట దాసు మరణిస్తాడు. ఈ విధంగా ఇద్దరు కొడుకులుతో పాటు కూతురు జోతి దుర్మరణం పాలవ్వడంతో అ బెంగతో భార్య మహాలక్ష్మికూడా చనిపోవడం జరుగుతుంది. ఈ బాధలన్నింటిని రామదాసు సహనంతో తన సహజ వేదాంతధోరణిలో శాంతంగానే స్వీకరిస్తాడు. క్రమేణా సంగపీఠం కృషి దినదిన ప్రవర్ధమానమవుతుంది. సహాయనిరాకరణోద్యమాలు, కార్మికోద్యమాలు, ధర్మకన్నాల వంటి ప్రజాఉద్యమాల ఫలితంగా స్వాతంత్ర్యం లభిస్తుంది. ఖైదీలు విడుదలవుతారు. వయోజన వోటింగు ద్వారా ప్రజాప్రతినిధుల ఎన్నికవుతారు. రామదాసు కూడా జైలు నుండి విడుదలై తన గ్రామానికి వస్తాడు. రామానాయుడు తన యావదాస్తిని దళితుల అభ్యుదయానికి సమర్పించి రామదాసుని గ్రామంలోనే వుండి సంగ దాసు చేసిన కృషిని కొనసాగించమని కోరతాడు. కాని రామదాసు నిరాకరించి అడవుల కేగుతాడు. ఈ విధంగా అనేకానేక అంశాలు అల్లుకుపోయిన నేపద్యంలో చివరకు భూస్వాముల మదం అణిగిపోయి వారు తమ సర్వస్వాన్ని దళితుల అభ్యుదయానికి, గ్రామాభ్యుదయానికే సమర్పించుకొని, గ్రామసేవకి అంకిత మయినట్లుగా చెప్పబడింది.

Thursday, November 18, 2021

ఆవంత్స సోమసుందర్ "వజ్రాయుధం"


ఖబడ్డార్ ఖబడ్దార్

నైజాం పాదుషా హే;

బానిసత్వ విముక్తికై.

రాక్షసత్వ నాశముకై.

హిందూ ముస్లిం పీడిత

శ్రమజీవులు ఏకమైరి.


తమపై స్వారీ చేసే

దేశముఖుల ప్రతిఘటించి

ప్రజాకోటి పోరుతోంది.

ఖబడ్దార్! ఖబడ్దార్!!


సూర్యపేట, బాలేముల,

వీరుల కాలే హృదయపు

ఆశలు కాంతించుతాయ్.


అమరుడు మా కొమరయ్య

అనంతయ్య అనంతుడే-

అజేయులై, ప్రకీర్తులై.

చిరస్తాయి నిలుస్తారు;

చరిత్రలో చరిత్రలో

చిరస్తాయి వసిస్తారు.


ఒక వీరుడు మరణిస్తే

వేలకొలది ప్రభవింతురు!

ఒక నెత్తుటి బొట్టులోనే

ప్రళయాగ్నులు ప్రజ్వరిల్లు!

ఖబడ్దార్! ఖబడ్దార్!!


నైజాం కీచకుడా!

నీ పీచమణచ ప్రజలంతా

ఒక పిడికిట, ఒక గొంతుక,

ఒక మ్రోతై, ధ్వనిస్తారు;

మృతవీరుల స్మరిస్తారు;

నవయోధుల సృజిస్తారు !

ఖబడ్దార్! ఖబడ్దార్!!


బానిస జన శల్యములను

ఏర్చి కూర్చి నిర్మించిన

నీ రాక్షస సింహాసన

మదిగదిగో కదులుతోంది !


మెషిన్ గన్లు, మరఫిరంగి,

తుపాకులూ, విషవాయువు,

ప్రజాశక్తి నాపలేవు;

ఖబడ్దార్! ఖబడ్దార్!!


నిరవధికం నిరంకుశం

సహింపనీ భరింపనీ

ధీర ప్రజాకోటికొరకు

త్రవ్వించే గోరీల్లో,

నీ అమానుషత్వాన్నే

నీ నిరంకుశత్వాన్నే

పాతేస్తాం ! పాతేస్తాం!

పాతేస్తాం ! ఖబడ్దార్!

విశాలాంధ్ర ప్రజాస్వామ్య

మమరుస్తాం ఖబడ్దార్!


IV

అతడెవరు? అతడెవరు ??

జనగామలో జమ్మి

కొమ్మపై ఎక్కాడు.

అతడెవరు? ఆతడెవరు??


గాండీవమును వెదకు

విజయుడలెనున్నాడు! 

అత డెవరు? అతడెవరు ?


అతడా? తెలంగాణ

గెరిల్లాల నాయకుడు;

అతడే ప్రజాసమర

ఉద్య మోత్సాహకుడు |

అతడే ప్రజాస్వామ్య

జగతి కధ్యాపకుడు;

అతడే తెలంగాణ

గెరిల్లాల నాయకుడు;


పాంచ జన్యమ్ము

పూరించుచున్నాడదే !-

సమరోత్సవమ్ము వలె,

భూమాత పిలుపువలె,


IV

కొమ్ము బూరాను

పూరించుచున్నా డదే :

"శత్రువులు శత్రువులు

శత్రువులు వస్తారు ;

ప్రజలు నడుములు కట్టి

నిలవండి, గెలువండి..."


పుడమి గర్జించింది ;

పుడమి గర్జించింది.


శత్రువులు శత్రువులు

శత్రువులు వచ్చారు !

శత్రువులు జనగామ

ముట్టడిస్తున్నారు!

పెట్రోలుతో ఇళ్ళు

తగలబెడుతున్నారు !

ఆధునిక ఆయుధాల్

దాడి చేస్తున్నాయి!


పుడమి గర్జించింది ;

పుచమి గర్జించింది :

ఇంటి కొక మానవుడు

వీరుడై పొంగాడు.


రాక్షసుల కంఠాలు ;

మానవుల ఖడ్గాలు,

మానవుల మానాలు !

దానవుల దాహాలు ;


లేళ్ళ నెత్తురు త్రాగి,

కైపెక్కు బెబ్బులులు :

స్వేచ్ఛామృతము గ్రోలి

మైమరచు దేవతలు.


నరమాంసము ఒలిచి

భక్షించు రాక్షసులు :

విప్లవాగ్నిని రగిలి

ఉడుకెత్తు దేహాలు.


ఘోరమై బీభత్స

రూపమై, జనగామ,

రక్తమై పైశాచ

భుక్తమై, జనగామ.

నరరూప రక్కసులు -

క్రకచాత్మ కర్కశులు


పసికందు గుండెలను

పిండి పీల్చేస్తారు;

మిసిమి యువతుల, ఉ

రోజముల చీల్చేస్తారు.


నరరూప రక్కసులు,

క్రకచాత్మ కర్కశులు.


పుడమి గర్జించింది ;

పుడమి గర్జించింది .

ఇంటికొక మానవుడు

యోధుడై నిలచాడు.


శ్రమిక జాతికి శిరో

మణులు దీపించారు :

పుడమితల్లికి తనువు

పులకరించింది.


వీరుల సమూహమై

కదిలింది జనగామ;

విప్లవ ప్రవాహమై

పొంగింది జనగామ.


రైతులూ కూలీలు

బాధితులు పీడితులు

రణయోధులై మహా

శక్తి చూపిస్తారు.


పుడమి గర్జించింది ;

పుడమి గర్జించింది;

పుడమివీరుల తల్లి

పులకరించింది.


అతడెవరు ? అతడెవరు ?

ప్రళయకాల మహా

రుద్రుడై అతడెవరు ??

తాండవ జటాజనిత

భద్రుడై అతడెవరు!?


అతడే తెలంగాణ

గెరిల్లాల నాయకుడు.


తిండితిప్పలు లేవు;

ఎంతటి మహాశక్తి

లేదసలె విశ్రాంతి;

ఎంతటి మహాశక్తి !!


హత్యను జయించాడు;

మృత్యువు జయించాడు;

అమర వీరుండతడు;

అమృతము త్రాగాడు.


ప్రజావాహిని ఎదురు

దాడులకు సిద్ధమై

సాయుధ తరంగాల

ఉరకలై పొంగింది.


ప్రజలందరూ ముందు

కురికారు విజయులై;

ఈటెలూ, బళ్లెములు,

నాటు బందూకులూ,

రోకళ్లు, కారాల

మూటలతో కదిలారు.

కూల్చారు రక్కసుల;

గెల్చారు శత్రువుల;

ఎంతటి మహాశక్తి -

మృత్యువు జయించారు :

హత్యను జయించారు:

జనగామలో విజయ

భేరి మ్రోగించారు!


Monday, November 1, 2021

జాలాది సందేశాత్మక గీతం

 



ఓ మామ్మ! ఓ మామ!! ఓ తల్లీ!!!
ఓటంటే తెలుసుకోండమ్మా
మీ ఓటు విలువ తెల్చుకోండయ్యా!

ఓటంటే దగాకోర్లకి కత్తి పోటు
మీ ఓటంటే మండే కడుపుల తిరుగుబాటు

ఐదేళ్లకు ఒక్కసారే వచ్చేది 
అవును బాబు....
నోట్ల కట్లకైనా  సారానీరాలకైన అమ్ముకోరానిది
పదవికీ పలుకుబడికి భయపడి వేయకూడనిది 
కష్టాలు కన్నీళ్లు తుడిచి నీ ఆశలు పండించేది

చదువు రాని చవటలకైన
పనికిమాలిన ఎధవలుకైన 
మంత్రి పదవిని కట్టపెడతాది
లేని పరపతి పెంచుతాది
లంచగొండిగా మార్చుతుంది
నల్ల డబ్బును పేర్చుతాది
అంతేకాదు....
మీ బాగోగులు చూడకపోతే 
మంత్రికైన పదవికి నామం పెడతాది
మీ కాళ్ళ కాడకె నెడతాది

పగటి వేషాలతో మొసలి కన్నీళ్ళతో 
ఉపన్యాసాలు దంచి మాటల కోటలు దాటించి
ఓటు వేసిన తర్వాత మొహం చాటు చేస్తారు 
పార్టీలు మార్చి నమ్మినోళ్ళను ముంచేస్తారు

అందుకే ....
సొంత లాభమే మానుకోని 
తన తోటి వాడే సాటి వాడని 
పట్టెడు కూడే పెట్టే వాడికే 
మీ ఓటు వేసి గెలిపించాలి.
గెలిపిస్తే అది స్వర్గంరా 
లేకుంటే నీ ఖర్మంరా 
నీ పిల్లలు హాయిగ బ్రతకాలంటే 
నేటికైన ఏనాటికైన 
ఈ ఓటే హామీ ఇచ్చేది 
మన జాతి జాతకం మార్చేది!